Opština Gornji Milanovac u Ratovima za nezavisnost (II deo)

Narodna vojska, ilustracija iz Ilustrovane istorije srpskog naroda Koste Mandrića Narodna vojska, ilustracija iz Ilustrovane istorije srpskog naroda Koste Mandrića

 

Tokom Ratova za nezavisnost 1876 – 1878. godine vojnici današnje Opštine Gornji Milanovac najviše su bili zastupljeni u Narodnoj vojsci. Ona je bila podeljena u dve klase da bi se izbeglo da veliki broj ljudi u isto vreme bude odvojen od svojih poslova, kako tvrdi grupa autora u ,,Obuci srpske vojske (1804 – 1918)“. Prva klasa je bila spremna da odmah krene u rat po objavljenoj mobilizaciji, a činila ju je četvrtina poreskih obveznika počevši od dvadesetogodišnjaka pa do potrebnog broja. Drugu klasu Narodne vojske činili su ostali koji su se uključivali kasnije, ali i oni su bili dužni da se blagovremeno odazovu pozivu države. Uglavnom su je činili ljudi starijih godišta ili oni koji su jedini nosioci domaćinstva.

Prema ,,Opisu Rudničkog okruga“ Jovana Miškovića objavljenog u ,,Glasniku Srpskog učenog društva“ 1872. godine, vojna podela današnje Opštine je izgledala ovako: I klasu su činili Crnogorski bataljon, delovi Kačerskog bataljona, Rudnička laka baterija, Rudnički eskadron, Rudničku pionirsku četu, Rudničku bolničarsku (sanitetsku) četu, Rudnički zanatlijski vod (inženjerci) i Rudnički profijantski vod (intendatura); II klasu su činili Crnogorski bataljon, deo Kačerskog bataljona i stanovnici sela Brđana u Moravskom bataljonu.

Zborno mesto Crnogorskog bataljona I klase bilo je u Gornjem Milanovcu, a činilo ga je četiri čete: Crnućska (Gornja i Donja Crnuća, Belo Polje, Gornja i Donja Vrbava, Lipovac, Prnjavor, Grabovica, Svračkovci i Nevade), Takovačka (Takovo, Šarani, Ločevci, Ljevaja, Sinoševići, Drenova, Beršići, Velereč, Brusnica, Semedraž, Brđani), Pranjanska (Pranjani, Koštunići, Teočin, Brajići, Polom i Leušići) i Prijeljinska četa (samo selo Brđani iz današnje opštine Gornji Milanovac). Zanimljivo je da su se Brđanci našli u dve čete, a razlog tome je što je svaka četa morala imati tačno 209 vojnika, pa je u Prijeljinskoj četi bilo 18 vojnika, a u Takovačkoj 21 vojnik. Ukupno je ovaj bataljon imao 841 vojnika i 130 komordžija (intendanata).

 

Oružje iz Srpsko - turskih ratova (1876 - 1878) u stalnoj postavci Vojnog muzeja u Beogradu

 

Jovan Mišković navodi i dragoceni podatak o naoružanju ovog bataljona. Vojnici su bili naoružani ,,puškama ostragušama Grinove sisteme“. ,,Grinovača“ je zapravo prerađena austrijska sporometna puška sprednjača Lorenc M1854. Ove puške su prerađene u Kragujevcu i nosile su oznaku M1867. Njihov kalibar bio je 13,8mm, a punile su se polusjedinjenim metkom sa papirnom čaurom (fišekom). Ove puške su se izuzetno loše pokazale u ratu jer je čep zatvarača kidao papir zbog jakog pritiska od metka. Još jedna od mana je bilo to što se ležište metka veoma prljalo čađom i ostacima nesagorelog papira posle 7 do 8 hitaca, tako da vojnik nije bio u stanju da ubaci novi metak. Ovo se otklanjalo jednostavnim čišćenjem, ipak je ovo dekoncentrisalo vojnika i oduzimalo mu vreme. Zbog loše obuke vojnika Narodne vojske, a usled zastoja rada puške, dešavalo se da vojnici napuštaju liniju ratišta.

Zborno mesto Kačerskog bataljona I klase nalazilo se u Ugrinovcima. Činile su ga: Rudnička četa (sela iz Opštine Gornji Milanovac su Rudnik, Zagrađe, Reljinci, Cerova, Mutanj, Davidovica, Šilopaj, Ljutovnica i Majdan), Kalanjevačka četa (Dragolj i Trudelj iz današnje Opštine), Boljkovačka četa (Boljkovci, Kriva Reka, Nakučani, Ručići, Gornji i Donji Branetići, Banjani, Kalimanići i Ljevaja) i Moravačka četa (samo selo Ugrinovci iz današnje Opštine). Ovaj bataljon koristio je ruske olučene puške sprednjače različitih proizvođača. Za ovaj rat bile su prilično zastarele i inferiornije čak i od ,,grinovača“. Pretpostavka je da Mišković piše o sistemu Glinki – Marvin M1845/54, ostatak još iz Krimskog rata (1853 – 1856).

Srpski državni vrh dobro je znao celokupnu situaciju svoje vojske, pa se nije olako upuštao u rat. Prošlo je skoro godinu dana od izbijanja Nevesinjske puške, pre nego što su knez Milan i srpska vlada odlučili da započnu rat sa Osmanskom carevinom.

Nastaviće se...

 

Nikola Petrović

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter
Ocenite ovaj članak
(1 Glas)

 

 

 

 

 

 

 

Go to top