Opština Gornji Milanovac u Ratovima za nezavisnost (III deo)

  Radomir Putnik neposredno pred rat. Putnika je iz knjige Savo Skoko ,,Vojvoda Radomir Putnik" Radomir Putnik neposredno pred rat. Putnika je iz knjige Savo Skoko ,,Vojvoda Radomir Putnik" foto: iz knjige Savo Skoko ,,Vojvoda Radomir Putnik"

Narodna vojska, koja je bila okosnica Kneževine Srbije pred ratove 1876 – 1878. godine, ne bi mogla da se uporedi sa formacijom narodne milicije, kakav je bio veliki deo vojske američkih pobunjenika u Američkom ratu za nezavisnost. Pored pešadije, jedinice Narodne vojske posedovale sui konjicu, artiljeriju, intendaturu i inženjerce.


Po pisanju Jovana Miškovića u ,,Opisu Rudničkog okruga” za Rudničku brigade je bilo predviđeno da poseduje laku bateriju topova. ,,Njeno zborno mesto je u Gor. Milanovcu. U nju dolaze iz celog okruga najpre sve staroislužene tobdžije i laboratorci, a ostatak od običnih narodnih vojnika. Svega ih ima 200 ubojnika i 30 komordžija.” [pravopis ostavljen kao u originalu – primedba autora].

Naselja iz današnje Opštine iz kojih dolaze artiljerci su: G. Milanovac, Jablanica, Lunjevica, Brusnica, Klatičevo, Majdan, Gornja i Donja Vrbava, Gornja Crnuća, Gornji Branetići, Teočin, Koštunići, Pranjani, Brđani, Rudnik, Zagrađe, Mutanj, Trudelj, Dragolj, Boljkovci i Velereč. Pod pojmom ,,staroisluženi” podrazumevaju se ljudi koji su bili na vojnim vežbama pri artiljeriji, a koje su obučavali oficiri stajaće vojske. Međutim, narodni artiljerci u vreme mira nisu posedovali topove. Na početku rata dobiće topove M1858 kalibra šetiri funte francuskog sistema ,,La It” (fr. La Hit) olučene u Topolivnici u Kragujevcu. U garnizonu u Gornjem Milanovcu pred rat nalazilo se nekoliko oficira i vojnika koji su bili deo Stajaće vojske. Oni su posedovali, pored ostale artiljerijske opreme i sredstava transporta, šest artiljerijskih olučenih oruđa kalibra šest funti. Sva pomenuta artiljerijska oruđa su bila spredpuneća i pokazala su se jako inferiorna u odnosu na osmanska artiljerijska oruđa sistema ,,Krup”.

U Gornjem Milanovcu postojao je i Rudnički eskadron konjice koji je činio 121 vojnik i 30 komordžija. Zbog nerazvijenosti države, konjicu su činili najimućniji seljaci, odnosno oni koji su posedovali spostvene konje is a njima išli u rat. Jedino naoružanje konjice bile su duge sablje.

Rudnička pionirska četa bila je namenjena inženjerskim poslovima. Nju su činili isključivo zanatlije i to najpre staroisluženi vojnici. Popunjavala se drvodeljama, zidarima, kolarima, kamenorescima i ribarima (po autorovom mišljenju, ribari nisu mogli biti iz sadašnje gornjomilanovačke opštine, već iz Rudničke Morave, a koja je tada pripadala Rudničkom okrugu). Brojnost ove čete bila je 148 vojnika.

 

Tabela je iz ,,Opisa Rudničkog okruga" Jovana Miškovića, str. 209

 

Rudničkoj brigadi pripadala je i bolničarska četa. Nju su činili vojnici ,,koji se po štogod oko vidanja i lečenja razumeju.” Pored 69 vojnika, ova četa je imala i jednog okružnog lekara. Zanatlijski vod činili su majstori svih vidova zanata. Profijantski vod činili su svi mesari, pekari i kuvari. Trebalo bi istaći da je za I klasu vojnika bio obezbeđen dovoljan broj uniformi, dok su vojnici zanatlijskog, profijantskog i bolničarskog voda išli u rat bez obezbeđenih uniformi.

Vojnici II klase su bili ustrojeni u tri bataljona kao u I klasi. Isti je bio i naziv četa, ali se mesta iz kojih se čete mobilišu neznatno razlikuju. Sem pomenuta tri bataljona pešadije, II klasa nije imala druge rodove. Za ovu klasu nije postojalo obezbeđeno pešadijsko naoružanje u vreme mira. Isto tako nisu bili snabdeveni ni uniformama.

Narodnu vojsku predvodili su i narodni oficiri. Kako niko od njih nije imao završenu vojnu akademiju, kao što nije imala ni većina oficira Stajaće vojske, pa bi se pre moglo govoriti da je reč o dužnostima u Narodnoj vojsci, a ne oficirskim činovima. Tako se dešavalo da je komandir legije (komandant puka) bio potčinjen poručniku ili kapetanu Stajaće vojske. Dužnosti su: desetnik (ekvivalent kaplaru), dvajestnik (podnarednik ili narednik), pedesetnik (potporučnik ili poručnik), stotinar ili četovođa (kapetan), batalioni komandir (major) i komandir legije (pukovnik).

Rudnička brigade je mobilisana početkom juna. Dana 25. juna 1876. za komandanta Rudničke brigade dolazi novounapređeni kapetan II klase Radomir Putnik. Sa njom će kasnije proslavljeni vojvoda imati prvo vatreno krštenje.

 

 

Nikola Petrović

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter
Ocenite ovaj članak
(3 glasova)

 

 

 

 

 

 

 

 

Go to top