Dobročinstva armijskog đenerala Božidara Terzića

Armijski djeneral Božidar P. Terzić 1867-1939. Armijski djeneral Božidar P. Terzić 1867-1939. foto:Muzej rudničko-takovskog kraja

Dobročinstva armijskog đenerala Božidara Terzića za Gornji Milanovac i rudničko-takovski kraj (Prvi deo)

- Povodom 150-te godišnjice od rođenja znamenitog vojskovođe, dobrotvora i zadužbinara -

Nije redak slučaj da uspešne ljude pored jednostavnosti, skromnosti i dobrote krasi velika ljubav prema rodnom kraju. Tokom života takve osobe najčešće steknu ugled i određene pozicije daleko od matice, ali nikada ne zaborave odakle su potekle, stasale i krenule u svet. Učeni od malena da znaju kako nisu „tikva bez korena“ neće žaliti vremena, truda ali i novca, da pomognu svoju postojbinu i ljude u njoj. Istovremeno, takvim odnosom i delovanjem steći će opšte simpatije lokalne sredine, koja će, nažalost, najčešće samo kroz usmenu tradiciju sačuvati sećanje na plemenite i nesebične zemljake.

Poput drugih, i ovi prostori mogu se podičiti licima navedenog profila, a posebno mesto među njima, bez ikakve sumnje, pripadalo je i još uvek pripada armijskom đeneralu Božidaru P. Terziću. Njegov dugogodišnji predan i vrlo plodonosan rad na unapređenju i afirmaciji rudničko-takovskog kraja omogućio mu je to laskavo priznanje.

 

Plakat sa gostovanja izložbe Đeneral Božidar Terzić u Parizu, foto:Muzej rudničko-takvoskog kraja

Ko je zapravo bio Božidar Terzić? Rođen 7/20. septembra 1867. u Gornjem Milanovcu, kao prvo dete Jerine i Petra Terzića, već sa šest meseci ostaće bez oca, sreskog praktikanta, koji se naprasno razboleo i nakon toga ubrzo preminuo. Inače, familija Terzića poreklom je iz Stare Srbije, tačnije od Sjenice. Predak Milovan po zanimanju terzija (krojač) doselio se u Kalimaniće, najverovatnije po završetku Miloševog ustanka. U drugoj polovini XIX veka Terziće nalazimo još u takovskom selu Klatičevu. Takođe, u popisu stanovništva iz 1862. godine za varoš Gornji Milanovac pod brojem 131 upisano je ime četrdesetšestogodišnjeg dućandžije Pavla Terzića, dede budućeg srpskog ministra vojnog, zajedno sa ostalim članovima njegove mnogobrojne porodice, među kojima je i sin Petar. Sa druge strane, majka Jerina je bila rodom iz sela Gornjih Banjana, tačnije iz tamošnje svešteničke porodice Simić. Njen otac Jovan i stric Atanasije podigli su crkvu Rođenja presvete Bogorodice, a brat Aksentije, pre nego što se zapopio, bio je prvi seoski učitelj. Ostavši veoma mlada kao udovica, ova izuzetno hrabra i sposobna žena je uspela da uz mnogo muke i napora, ne samo odgaji i odškoluje svog jedinca, nego i da ga izvede na pravi put.

U mestu rođenja okončao je osnovnu školu i dva razreda Gimnazije, da bi kao dobar i talentovan đak učenje nastavio u obližnjem Kragujevcu. Po završetku šestog razreda, septembra 1886. stupa u Vojnu akademiju, čiju će Nižu školu završiti 1889, a pet godina kasnije, kao drugi u rangu, uspešno će privesti kraju i Višu školu. Profesionalan pristup poslu i odgovorno izvršavanje postavljenih zadataka, omogućili su mu krajem poslednje decenije pretprošlog veka jednogodišnji boravak u Nemačkoj, gde je zaokružio svoje stručno usavršavanje.

Nakon povratka u Srbiju i položenog kursa za đeneralštabnu struku 1900, nastupiće period kada će obavljati niz vrlo značajnih štabnih i komandnih dužnosti u trupama aktivne vojske. Neko vreme bio je i ađutant Nj. V. Kralja Petra Karađorđevića, zatim urednik lista Ratnik, ali i jedna od ključnih figura tokom pripreme i razrade operativnih planova budućih ratnih operacija. S tim u vezi, juna meseca 1912. unapređen je u čin pukovnika.

 

Armijski djeneral Božidar P. Terzić 1867-1939.

Najznačajniji period u vojničkoj karijeri Božidara Terzića, bez ikakve sumnje, bilo je njegovo učešće u oslobodilačkim ratovima Srbije. Kao komandant Šumadijske divizije I poziva ostvario je presudne pobede na Drenku i Rajčanskom Ridu koje su direktno odlučile ishod Drugog balkanskog rata. Tokom prve dve godine svetskog rata na čelu svoje jedinice sudelovao je u najvažnijim operacijama srpske vojske, da bi rekonstrukcijom kabineta Nikole Pašića 6. decembra 1915. postavljen na mesto ministra vojnog. Ovu vrlo delikatnu funkciju obavljao je do 1918, kada je izabran za izvanrednog izaslanika pri narodnom veću u Sarajevu, sa zadatkom da reguliše vojna i ostala pitanja na teritoriji Bosne i Hercegovine, odnosno Dalmacije. Dve godine ranije zbog pokazanih sposobnosti u obavljanju odgovornih poslova unapređen je u čin generala.

Po završetku rata kao komandant III armijske oblasti učestvovao je u gušenju arnautskih pobuna i suzbijanju bugarske propagande u Južnoj Srbiji. Prvi put je na lični zahtev penzionisan u proleće 1920, da bi tri godine kasnije ponovo vraćen u službu, zasluživši čin armijskog generala. Konačno, sa mesta komandanta V armijske oblasti 11. aprila 1929. godine odlazi u zasluženu penziju. Da se radilo o veoma dugoj i posve uspešnoj vojničkoj karijeri, govori i podatak da je general Terzić tokom 36 godina aktivne službe obavljao 37 dužnosti, i za to odlikovan čak 28 puta.

Godinu dana nakon njegovog penzionisanja umrla je u 86-toj godini života njegova majka Jerina. „Uzorna Srpkinja i besprimerna majka“, bila je izuzetno poštovana i cenjena žena. Želeći da joj se oduži za sve što je učinila za njega, general Terzić je najveći deo života proveo uz nju, pa su čak i Albaniju prešli zajedno. Uvek pri ruci i pomoći majci, ostao je neoženjen, ne skrivajući da je ona svojom „ljubavlju i dobrim srpskim vaspitanjem oblagorodila moju dušu i obrazovala moj karakter“.

 

 Nastaviće se


Aleksandar Marušić

 

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter
Ocenite ovaj članak
(2 glasova)

 

 

 

 

 

 

Go to top