Preneli crkvu iz Kačera do Gornje Jasenice, preko 30 kilometara

Hram Pokrova Svete Bogorodice, rad Zage Nakić (1965.) Hram Pokrova Svete Bogorodice, rad Zage Nakić (1965.)

Prema turskim pisanim izvorima iz 15-og i 16-og veka Jarmenovci su imali po tri popa, a 1475.godine to su bili: pop Bratko, pop Nikola i pop Radonja. U prvoj polovini 19. veka dužnost paroha obavljao je pop Jovan Krstić, a njega je nasledio njegov sin Ananije. U to vreme parohijani iz cele Gornje Jasenice su se krštavali i venčavali u manastiru Nikolje, ali i u privatnim kućama (prema kazivanju meštana)...

Austrijski istoričar i putopisac Feliks Kanic prilikom proputovanja kroz Jarmenovce na puta za Orašac 1888.god., zabeležio je da Jarmenovci imaju crkvu od 1859.godine.
„Draginja Nikić iz Rudnika, rođena Vesić, pričala je da je prva krštena u jarmenovačkoj crkvi kada je ona „propojala“. U matičnoj knjizi rođenih piše da je Draginja Vesić rođena u Jarmenovcima 1860.godine 12. novembra, dok je na njenom spomeniku na rudničkom groblju, pored puta za Varnice, piše da je rođena 1854.godine, a umrla 1957.godine.“ („U krilu Jasenice“, Miloš N. Jovanović, 1999.god.,“Papirus“, Beograd, str. 23).

Pavlović u svojoj knjizi „Kačer i Kačerci“, koja je objavljena 1928.godine, piše da Jarmenovci imaju crkvu oko 70 godina.

Više svetla oko otvaranja jarmenovačke crkve pruža službeno pismo opštine jarmenovačke od 30. Novembra 1863.godine, upućeno Ministarstvu prosvete i Crkvenih dela u kojem, pored ostalog, piše da su se „pre dve godine od obštine crkve šatoračke odvoili i u sredini našoj crkvu sa odobrenjem pomenutog ministarstva otvorili“ (Arhiv Srbije, MPS N, 123).

Hram Pokrova Svete Bogorodice, stara crkva u Jarmenovcima, potiče iz 1789.godine, a kao brvnara preneta je iz Šutaca kod Belanovice, kada je tamo podignuta nova. Prema letopisu Hrama u Belanovici to je bilo 1864.godine.

Iz navedene knjige učitelja Miloša N. Jovanovića prenosimo legendu o najstarijem jarmenovačkom hramu.

„Stara jarmenovačka crkva kao brvnara nalazila se u Šutcima kod Belanovice. Na njenim zapadnim vratima i danas postoje ožiljci od oštrog predmeta za koji su vezane razne priče, a ovo je jedna od njih: Zbog ubistva nekog Turčina, u šutačkom kraju behu zabranjena svadbena veselja, ali se Srbi dovijaše da prave „male svadbe“ sa malim brojem svatova da ne bi bili uočljivi. U Šutcima napraviše jednu takvu svadbu, ali se pročuje i na dan venčanja Turci iznenadiše svatove koji se zatvoriše u crkvu. Pošto nisu mogli da provale razjareni Turci udaraše sabljama po debelim hrastovim vratima. Na njima i na dovratku ostadoše „ožiljci za pamćenje“ i nastanak legendi koje je mašta oblikovala i tako se prenosilo sa kolena na koleno. Po nekim kazivanjima lično Džaja paša je oskrnavio crkvu. Ovu crkvu brvnaru otkupili su Vojkovčani, ali pošto nisu mogli da se slože gde će je postaviti, dogovore se da crkva bude u Jarmenovcima. Jednog zimskog dana prevezu je saonicama niz Orlovaču do mesta gde se danas nalazi. Tragom saonica tekla je voda od snega koji se topio i nastale su vododerine, koje su kao trag ostale posle otapanja snega. Tako je nastao put niz Orlovaču, koji i danas postoji.“

 

Hram Svetog Save u Jarmenovcima, foto: R. Karaulić

Da preciziramo maršrutu kojom je crkva prenesena. Šutci su selo udaljeno od Belanovice oko 3,5 kilometara. Dakle od Belanovice se išlo preko Dragolja, kraj ili kroz Bosutu, do Raslova u Trudelju, odatle i danas vodi put uzbrdo do brda Orlovca, prevoja Teovac, pa za Vojkovce. Niz ovo selo do Jarmenovaca, u dolinu kraj Jasenice. Lako je izračunati da su Vojkovčani prevezli crkvu preko 30 kilometara, na velikim saonicama, u koje su verovatno bili upregnuti volovi.

Posle izgradnje novog Hrama Svetog Save u jarmenovačkoj crkvenoj porti (1968-1973.g.), Hram Pokrova Svete Bogorodice je dugo bio zapušten i predstavljao je samo istorijski spomenik u propadanju. Danas je ova stara crkva prepokrivena, omalterisana, očišćena i planirana za zavičajni muzej.

Kako je sve manje stanovnika, posebno omladine, u Gornjoj Jasenici, kojoj pripadaju sela Guriševci, Jarmenovci, Vojkovci i Manojlovci, opravdano se postavlja pitanje kada će to i biti realizovano.

Radovan Ž. Karaulić

 

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter
Ocenite ovaj članak
(1 Glas)

 

 

 

 

 

 

Go to top