Dva veka Đurđevdanske skupštine u manastiru Vraćevšnica

Kuća kneza Miloša u G. Crnući u kojoj je živeo 1814-1818 Kuća kneza Miloša u G. Crnući u kojoj je živeo 1814-1818 foto: Branka Vučićević Vučković

Na današnji dan, 6. maja 1818. godine, u manastiru Vraćevšnica počela je sa radom skupština koja je donela odluku o proglašenju Kragujevca prestonicom Kneževine Srbije. U spomen na ovaj događaj, grad Kragujevac slavi 6. maj kao Dan grada.

Nakon propasti Prvog srpskog ustanka 1813. godine, Miloš Obrenović donosi odluku da ostane u zemlji. Nakon predaje Turcima i dobijanja zvanja obor-kneza Rudničke nahije, Miloš Obrenović je odlučio da se ne vraća na imanje svoga brata vojvode Milana u Brusnicu, jer su u njoj bili organi turske vlasti, već je prešao u selo Šarane. Međutim, kako je i ovo selo bilo blizu Turaka, prihvatio je ponudu Milovana Marinkovića iz Gornje Crnuće da se preseli na njegovo imanje. U ovoj kući je Miloš razvio vojvodski barjak iz Prvog ustanka i Drugi srpski ustanak je započeo.

Nakon dogovora o miru sa Marašli Ali-pašom, knez Miloš je nastavio da boravi u Gornjoj Crnući. U to vreme, ovo selo je bilo van puteva i teško pristupačno, a sa druge strane daleko od Turaka, a ceo mir sa Turcima se svodio na usmeni dogovor između kneza Miloša i Marašli Ali-paše. Miloš Obrenović nije verovao Turcima, plašio se atentata, pa je svoj prvi ,,konak“ zadržao do dolaska nekih boljih vremena.

U Gornjoj Crnući je održana narodna skuština, prva posle Takovskog ustanka. Prave se prvi blagajnički tefteri, uvodi se knjigovodstvo i prvi budžet. Upravo u ovoj kući je bilo sedište Glavne blagajne. Zbog svega ovoga, neki autori smatraju Gornju Crnuću jednom od srpskih prestonica.

Međutim, zbog mesta na kojem se nalazila, knez Miloš je morao da odabere stalno sedište. Knez Miloš nije više strahovao za svoju ličnu bezbednost od Turaka, pa je mogao da pređe u neki veći grad i da napravi prestonicu Kneževine Srbije. O novom mestu se razmišljalo još tokom 1817. godine. Razmišljalo se o Beogradu, kao najvećem gradu, ali se brzo odustalo od njega. U njemu se nalazila tvrđava sa snažnim turskim garnizonom, a pored toga u Beogradu su Srbi bili manjinsko stanovništvo. Izbor je pao na Kragujevac.

U to vreme Kragujevac je bio u geografskom centru tadašnje države, imao je 193 kuće i 378 poreskih obveznika, a stanovništvo su uglavnom činili Srbi. Kroz njega su prolazili brojni putni pravci, a sa druge strane bio je dovoljno udaljen od turskih tvrđava u Beogradu, Užicu i Nišu. Knez Miloš je tokom 1817. naredio izgradnju konaka i pomoćnih objekata.

Na skupštini nahijskih knezova 6. maja 1818. godine u manastiru Vraćevšnica, kome je po nekim izvorima plaćao pola dukata godišnje za najam kuće u Gornjoj Crnući, raspravljalo se o nekoliko tačaka, a peta i šesta su bile posvećene formiranju prestonice u Kragujevcu. Nahijski knezovi su prihvatili ovaj predlog, pa se knez Miloš preselio u novoizgrađen konak u Kragujevcu. Kragujevac će ostati srpska prestonica do 1841. godine, kada je preseljena u Beograd.

 

Nikola Petrović

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter
Ocenite ovaj članak
(4 glasova)

 

 

 

 

 

 

Go to top