• 20.06.2024.

Sve što treba da znam o strukturi lokalne samouprave (01)

graf: GMInfo

Razjašnjavanje pojma opštine, a na osnovu dugogodišnjeg iskustva u radu na informisanju sugrađana, smatramo ključnim za pravilno razumevanje funkcionisanja lokalne samouprave, njenih ingerencija, prava i obaveza, a samim tim i mogućnosti opšte populacije da prepoznaje pravi put i redosled u ostvarivanju svojih. Važno je na početku imati u vidu razliku između opštine kao geografske celine i opštine kao administrativnog, ali i političkog aparata, koji se formira na osnovu izborne volje da bude servis i organizator života u jednoj zajednici. Nas pre svega zanima ovaj drugi aspekt.

Kada se, recimo, kaže „idem u opštinu“ ili „to mora da završi opština“ ili „to (ni)su uradili ovi iz opštine“, nije svejedno „na koja vrata ćete zakucati“ za bilo koji problem/rešenje, informaciju ili zahtevati odgovornost za propuste. Budući, dakle, da je Gornji Milanovac opština, ne grad, i da na celoj površini, urbanoj i seoskoj, predstavlja pravno i organizaciono jedinstvenu celinu za sva 63 naseljena mesta, prema pozitivnim mogućnostima koje propisuje Zakon o državnoj upravi i lokalnoj samoupravi, ona je po strukturi organa odlučivanja i sprovođenja odluka, relativno jednostavna i birokratski prilično pregledna. Pa i pored toga, dolazi do različitih vrsta zabuna i oprečnih zapažanja o tome da li i ko u opštini radi ili ne radi svoj posao, kao i do već poslovičnog „lutaja od šaletera do šaletera, od vrata do vrata, s telefona na telefon“.

Kao što smo predstavili u šemi, takozvani „državni posao“ (ne računajući institucije direktno podređene republičkim organima, poput škola i bolnica) u našoj opštini podeljen je na četiri glavne grane, odnosno organa funkcije: Predsednik opštine, Opštinsko veće, Skupštine opštine i Opštinske uprava. Iako na prvi pogled tako izgleda, ove funkcije i njihove ingerencije značajno se razlikuju u pogledu prava na donošenje, odnosno izvršavanje zakonitih odluka od javnog interesa, pod primarnim preduslovom da one to jesu.

graf: GMInfo

Predsednik opštine

Predsednik opštine je izabrano lice, ali posredno. Bira ga tajnim glasanjem na 4 godine saziv Skupštine opštine iz redova odbornika, koji su dobili mandate na osnovu rezultata izbora za liste političkih partija ili koalicija na lokalnim izborima. Samim tim, najveće obaveze u smislu odgovornosti, ima prema narodnim predstavnicima u Skupštini, ali i veoma velika samostalna ovlašćenja i ingerencije.

predsednik Opštine, Dejan Kovačević, foto: gminfo.rs

Izdaje naredbe za izvršenje budžeta, prethodno usvojenog donetom Odlukom na Skupštini, ali i učestvuje u njegovom kreiranju. Odgovara Skupštini za njegovo izvršenje i realizacuju, a ima mogućnost i da osniva Službu budžetske inspekcije za kontrolu lokalne javne kase. Predlaže Skupštini i načine za rešavanje pitanja koja su njenoj nadležnosti, stara se o postupanju po aktima donetim u Skupštini i/ili ih neposredno izvršava.

Što se tiče kadrovskih ingerencija, daje ili uskraćuje saglasnost na broj i strukturu zaposlenih po različitim osnovama i potrebama u ustanovama koje se u celini u delom finansiraju iz lokalnog budžeta. Ima mogućnost, ali i obavezu, da pokreće postupke za ocenu ustavnosti (zakonitosti) bilo kod opšteg pravnog akta sa republičkog nivoa ako smatra da taj akt povređuje određena prava i ostvarenje prava na nivou lokala. U tom smislu može i da podnosi žalbe Ustavnom sudu ako se nekim aktom ili radnjom državnog organa, kao i opštinskog, onemogućava sprovođenje nadležnosti na nivou lokalne samouprave.

Ovoj funkciji omogućeno je i uzimanje kratkoročnoh kredita ukoliko se pokaže da je to jedini način za finansiranje eventualnog deficita i drugih neuravnoteženosti u lokalnom budžetu.

Ima značajnu ulogu i u uređivanju svojinskih odnosa između javnih i privatnih nepokretnosti. Promenama aproprijacija, zaključivanjem ugovora o pribavljanju, otuđenju, davanju, zakupu i raspolaganju nepokretne javne imovine, može značajno da utiče na to kako se u svakodnevnoj delatnosti koristi opštinski javni prostor, od javnih površina do gradskog građevinskog zemljišta. Zaključuje ugovor i o regulisanju međusobnih prava i obaveza nastalih po osnovu konverzije prava korišćenja u pravo svojine uz naknadu. Takođe, zaključuje ugovore o pribavljanju ili zalaganju pokretne imovine, poput prevoznih sredstava za potrebe organa i institucija.

Zaključuje ugovore sa javnim preduzećima, odnosno društvima kapitala, koja obavljaju delatnost od opšteg interesa, o korišćenju stvari u javnoj svojini, koja im nisu uložena u kapital, kao i ugovore sa društvima kapitala i javnim preduzećima koja ne obavljaju delatnost od opšteg interesa, o korišćenju nepokretnosti koje im nisu uložene u kapital, a koje su neophodne za obavljanje delatnosti radi koje su osnovani.

Predsednik opštine nadležan je i za proglašenje vanredne situacije u opštini ili nekom njenom delu, na predlog lokalnog resornog Štaba, kako bi se privremeno promenile procedure i nadležnosti pojedinih organa i preduzeća opštine radi lakšeg delovanja protiv uzroka vanredne situacije.

Dužan je da informiše javnost o svom radu, kako samostalno, tako i preko medija koji to u pojedinačnim slučajevima zahtevaju. Odgovoran je takođe i za blagovremeno dostavljanje svih podataka i dokumentacije kada to zatraži nadležni nadzorni organ s republičkog nivoa. U nadležnosti mu je i usmeravanje, kao i usklađivanje rada Opštinske uprave, postavljenja i razrešenja svojih pomoćnika, te obrazovanje stručnih savetodavnoh tela za pojedine poslove iz svoje nadležnosti. Jedno od obaveznih takvih tela je i Opštinsko veće.

Opštinsko veće

U pitanju je, kao što je to slučaj i sa predsednikom, izvršni organ. Shodno broju stanovnika, u skladu sa zakonskim određenjem, milanovačka opština ima 7 članova, uz predsednika opštine i zamenika. On ih predlaže Skupštini opštine, koja odlučuje o njihovom izboru. Svaki član Veća u praksi je obično zadužen za određena pitanja i u tome pomaže predsedniku: recimo za resor privrede, finansija, zadravstvo; ali to ne mora biti slučaj. Njihova osnovna uloga je da predlaže bužet i ostale Odluke o kojima kasnije raspravlja i odlučuje Skupština opštine, ali neposredno izvršava i stara se o izvršavanju akata Skupštine.

Veće, foto: gminfo.rs

Donosi odluku o privremenom finansiranju u slučaju da Skupština ne donese budžet pre početka fiskalne godine; vrši nadzor nad radom Opštinske uprave, poništava ili ukida akte Opštinske uprave, koji nisu u saglasnosti sa zakonom, statutom i drugim opštim aktom ili odlukom koje donosi skupština opštine.

Takođe ima mogućnost da rešava u upravnom postupku drugog stepena o pravima i obavezama građana, preduzeća, ustanova i drugih organizacija u upravnim stvarima iz nadležnosti opštine. Prati realizaciju programa poslovanja i vrši koordinaciju rada javnih preduzeća čiji je opština osnivač, ali postavlja i razrešava načelnika Opštinske uprave. Upravlja i odlučuje o raspodelama budžetskih rezervi.

Predsednik opštine, koji saziva i predsedava Većem, dužan je da obustavi primenu odluke Veća ako smatra da ona nije u skladu sa zakonima. Predsednik i Veće obavezni su da redovno izveštavaju Skupštinu opštine o svom radu i sprovođenju odluka, samoinicijativno ili na zahtev Skupštine.

Podsetimo, predsednik opštine Gornji Milanovac je Dejan Kovačević, u drugom mandatu, od 2016. godine. Zamenica mu je Jadranka Dostanić. Osim njih dvoje, članovi Opštinskog veća su: Aleksandar Sokolović (ekologija), Jovica Carević (demografija i populaciona politika), Nenad Tomić (finansije), Vladimir Milovanović (zdravstvo), Zoran Radovanović (poljoprivreda i selo), Dušan Dražović (pravna pitanja) i Nebojša Lazović (privreda).

Nastaviće se…

V. Popović/Z. Ranković/M.Mijatović/GMinfo.rs

Milos

Prethodni članak

Kreće transformacija EPS-a

Sledeći članak

Večeras Metalac protiv Radničkog (NB) – počinje prvoligaško prvenstvo