U Muzeju rudničko-takovskog kraja, povodom 28 rođendana, otvorena je izložba Crkve brvnare na teritoriji Opštine Gornji Milanovac. Autori izožbe su Ana Jelić, kustos istoričar umetnosti i Milan Brajović viši kustos etnolog.

Izložba je realizovana uz Blagoslov Njegovog Preosveštenstva Episkopa žičkog G. Gospodina Justina, finansijski podršku Ministarstva kulture i informisanja Republike Srbije i Kompanije Zvezda Helios iz Gornjeg Milanovca.

Prisutnima se prvo obratio direktor Muzeja istoričar Aleksandar Marušić, najavivši bogata i raznovesna dešavanja u muzeju koja su planirana za naredni period, a zatim je prisutnima obratio protojerej Dragan Đorem, arhijerejski namesnik takovski.

On je istakao da često zaboravimo koliko su crkve brvnare kao bogoslužbena mesta bila značajna za naše pretke, u njima su se Bogu molili i u njima su se krštavali, venčavali, a pre svega služili Svete liturgije i sjedinjavali sa Vaskrslim Gospodom.

– Crkve brvnare su nastale kao plod teških istorijskih okolnosti. U našem kraju, više nego u ostalim krajevima Srbije, imamo sačuvane crkve brvnare i svedočanstva o mnogim crkvama brvnarama koje su se nalazile na njihovim ostacima. Hvala Bogu pa ponešto iz tih crkava brvnara imamo sačuvano. Kada se sve to sakupi mi možemo da vidimo bogatstvo našeg naroda za vreme vladavine Turaka i sve one opasnosti sa kojima su naši preci bili izloženi – istakao je Đorem.

Protojerej Dragan Đorem se u ime sveštenstva zahvalio Muzeju rudničko – takovskog kraja i kustosima, i poželeo još mnogo godina divnu saradnju sa crkvenom opštinom.

Izložbu je otvorio istoričar umetnosti mr. Dragiša Milosavljević, odličan poznavalac ovog narodnog graditeljstva kao i neimara koji su ih gradili.

Ovom prilikom pomenuo je samo nekoliko crkava brvnara za koje smatra da su izuzetno značajne a to su crkva brvnara u Takovu, Ljutovnici i Brezni.

Prvo je lrenuo od crkve brvnare u Takovu, koja je i najpoznatija, u njenoj neposrednoj blizini je podignut Drugi srpski ustanak. Ova crkva brvnara predstavlja kapitalni spomenik danas. U njoj je sačuvan veliki broj bogoslužbenih predmeta, i još više je tekstova, kao i knjiga o njoj.

Dragocen istarživač srpskih strina iz 19. veka Feliks Kanic, ostavio je crtež zapadnih vrata sa crkve brvnare u Takovu. Ta vrata predstavljaju kapitalni spomenik, kako ih je i Kanic nazvao.

Vredna pažnje je po njemu i crkva brvnara u Ljutovnici koja je otprilike kopija one u Takovu. Veoma su slične i po svemu sudeći gradili su ih majstori Osaćani, majstori sa druge strane Drine, sjajni neimari koji su došli i u tragičnim vremenima gradili ne samo crkve brvnare već i zidane crkve. Najviše su gradili za vreme kneza Miloša.

Od crkve brvnare koja više ne postoji, a nalazila se u selu Brezna, ostala su kapitalna vrata (posetioci ih mogu videti na izložbi), koja su napravili takođe majstori Osaćani. Ova vrata predstavljaju jedan kapitalni eksponat.

Dragiša Milosvljević je imao sreću da neke od majstora iz Osata upozna i da sazna više o njihovim precima majstorima, takođe.

Ispričao je priču o majstoru Jovu Mihailovići sa nadimkom Divljaka iz mesta Donja Toplica kod Srebrenice.

Jovo se neimarstvom bavio od svoje 15 godine, i bio je jedan od najboljih neimara u svoje vreme, ali za nas je zanimljiv jer je tvrdio da su majstori iz porodice Mihailović graditelji crkve brvnare u Takovu. Jovo je često govorio i o svojoj majci Juli, koja ga je često savetovala. Vredan pažnje je njegov govor koji nigde ne možemo pročitati. Majka ga je savetovala da u tuđoj zemlji kupuje, da ne prodaje, jer tuđim ljudima ne zna se ćud, tuđa zemlja kaluza nema…

Tokom trajanja izložbe posetioci će moći da se bolje upoznaju sa ovom tematikom, kao i da pogledaju bogoslužbene predmete, kao što su Carske dveri iz Ljutovnice rad Nikole Apostolovića, kao i ikona istog slikara sa predstavom Bogorodice sa malim detetom iz 1810. godine, koja se čuva u crkvi u Boljkovcima a, koja je bila deo ikonostasa u crkvi brvnari u Ljutovnici, Jevanđelje iz 1779. godine koje je poklonjeno prilikom izgradnje crkvice brvnare Sv. apostola Tome u varoši Despotovici, krst arhimandrita Melentija Pavlovića, vrata iz crkve brvnare u Brezni…

Izložena je i slika Đorđa Krstića, Takovska crkva, vlasništvo Narodnog muzeja u Beogradu, kao i ikone koje je radio Sreten Protić, a čuvaju se u Narodnom muzeju u Čačku, kao i alat majstora Osaćana…

Izložba će biti otvorena do 10. avgusta 2022. godine

Muzej RTK