OSLOBODILI ALBANIJU OD TURAKA!

Kad je vojska Crne Gore zastala, u tu opasnu misiju poslati su odredi Drinske i Šumadijske divizije. Grobove im nije skranavio čak ni užasni režim Envera Hodže!

Piše: Milorad Bošnjak

RAZREŠAVAJU se nepoznanice o stvarnom cilju srpske vojne akcije u Albaniji, čiji borci su uglavnom bili heroji iz Takovskog kraja, današnjim rečnikom komandosi, tokom oba Balkanska rata (1912-1913). Iako su ti odredi bili poslati da od Turaka preotmu Skadar, oslobodili su – velik deo te sadašnje države, koja u vreme kad se dešavala ta pogibeljna misija kao država uopšte nije postojala. Nasilno su je, tajnom diplomatijom i vojnim pritiscima na Srbiju, stvorili Austro-Ugari i Englezi.

Do 1991. nije se u Takovskom kraju znalo, gde je poginulo tih 80 ratnika, gde su sahranjeni, ni da uz put od Tirane prema luci Drač, postoje njihovo groblje i spomen-ploča sa njihovim imenima.

Ovo nam je ranije svedočio istoričar umetnosti Radoš Gačić, kustos u Kulturnom centru Gornjeg Milanovca, putopisac po Albaniji. Kao i to, da čak ni užasni diktatorski režim Envera Hodže nije skrnavio te grobnice, ni spomen-ploču!

ŠIRA javnost ne zna, u kakvu su misiju slate ove formacije u oblasti tada još nepostojeće Albanije, tim više što tačne podatke o tome nije imao ni Republički zavod za zaštitu spomenika kulture. O suštini misije, i danas traju rasprave.

– Zauzimanje Skadra bio je zadatak crnogorske, a ne srpske vojske – objašnjava Ljubiša Stanković (61) penzionisani potpukovnik, dobar poznavalac vojne istorije i strategije. – Kako je vojska Crne Gore bila neefektivna, poslata su dva odreda Drinske i Šumadijske divizije, da izbiju na Jadran. Šumadijski kreće iz Prizrena, komanduje mu potpukovnik Dimitrije Bulić a Drinski, kojeg vodi pukovnik Pavle Paunović, iz Đakovice. To je bila prva srpska golgota kroz Albaniju, koja se ponovila 1915. Napadaju ih arbanaška a ne plemena Albanaca. Taj naziv za tu naciju stvoren je kasnije, jer je ona sama sebe zvala Šćipnija! Na vest o ulasku Srba, Turci se povlače iz tih krajeva, jedino još drže Skadar.

NAŠ sagovornik zastupa stav, po kom je Prvi balkanski rat Srbima bio nepotreban. Onda i Drugi, kao njegov uzročno-posledični sled. Zašto da Srbi rešavaju pitanje Turaka u Evropi?! Neka ga reše evropske sile! Ali, na Balkanu je i tada bilo puno antagonističkih političkih „struja“… Turcima je dat ultimatum koji nisu mogli da ispune, da bi velesile izazvale rat. Srbi „blic krigom“ kojeg ni Nemačka nije mogla sprovesti, za četiri dana od Turaka oslobađaju i Prištinu, pa Prizren, to jest Dušanovo carstvo. Onda su u Šćipniju 1912. upućeni pomenuti odredi srpskih „komandosa“.

– Mnogo njih stradalo je u rečenoj, prvoj srpskoj golgoti – nastavlja Stanković. – Velikih borbi sa Turcima za Tiranu i Drač nije ni bilo. Početkom 1913. Austro-Ugarska i Englezi na mirovnim pregovorima formiraju veštačku državu, nazivaju je Albanija, na teritoriju koji su oslobodili Srbi i Crnogorci! Srbi napuštaju Tiranu, Crnogorci Drač. U južne oblasti, Turci su prisilno naseljavali koloniste iz podjarmljenih krajeva uz granice s Ruskim carstvom i azijskih područja. To je glavnina naroda u tim krajevima današnje Albanije, a taj naziv za tu državu u njihovom jeziku uopšte nije postojao.

 NIJE BILO SKRNAVLjENjA

– EVO odgovora, zašto u vreme kad su Austro-Ugarska i Engleska stvorile veštačku državu Albaniju, ni u doba zloglasnog režima Envera Hodže, groblje boraca Šumadijske i Drinske divizije kod Tirane, i spomen-ploča sa njihovim imenima, nisu ni devastirani, kamoli sravnati sa zemljom: jer, Albanci znaju, da su ih Srbi oslobodili od Turaka! U protivnom, možda ni do sada ne bi imali svoju državu! – veli Stanković.

 DIMITRIJE MILIĆ

– TRAŽIĆU u Srbiji potomke Dimitrija Milića, oslobodioca Tirane – najavljuje Ljubiša Stanković.

gminfo.rs