• oktobar 15, 2019

Riznica manastira Vraćevšnica

foto: muzej rtk

Manastirska riznica, koja bi imala mnogo toga da nam kaže da u plamenu Baba-Višnjinog konaka 1920. godine nije nestala galerija slika, veliki deo manastirske biblioteke i arhiva sa brojnim dokumentima iz novije istorije Srbije, smeštena je u zgradici sagrađenoj 1977/78. godine na zapadnoj strani manastirskog kompleksa. Muzeološka postavka riznice predstavlja zbirku vrednih predmeta, koja nam omogućuje da ipak samo naslutimo kakve je dragocenosti ovaj manastir s poštovanjem i ljubavlju čuvao.

Ta mala zbirka portreta crkvenih lica, „galerija“ kako je naziva Joakim Vujić,  bila je prva zbirka u Srbiji i, što je veoma važno, već 1826. godine bila je oformljena kao celina: sadržala je šest portreta i vedutu manastira Vraćevšnice. Georgije Lacković je još 1817. godine prešao iz Zemuna u Srbiju i iste godine naslikao Portret arhimandrita Melentija Pavlovića, koji je i jedan od prvih poznatih portreta u novoj Srbiji.

Drvorezni kliše (58 h 40 cm) sa predstavom manastira nastao je 1820. godine, a stigao je u Vraćevšnicu kao priložnički dar najstarijeg sina kneza Miloša, Milana Obrenovića, o čemu svedoči dugi zapis, delimično uništen usled oštećenosti ploče u dnu drvoreza. Pored toga što nam dočarava izgled manastirskog kompleksa početkom XIX veka, ističe se i nesumnjivim likovnim vrednostima a delo je nepoznatog autora.

delo Djure Jakšića, portret Miloša Obrenovića 1859.godine

Od slika rađenih uljem na platnu iz nekadašnje „galerije slika“ do danas su ostale sačuvane samo dve: Krštenje Hristovo/Krunisanje Bogorodice – delo Pavla Čortanovića iz 1869. slikano sa obe strane platna i Portret kneza Miloša iz 1859. godine, delo Đure Jakšića.

Osim par izuzetno vrednih eksponata koji pripadaju XVIII veku, u riznici su prvenstveno zastupljeni predmeti iz XIX veka, a njihova posebna odlika je to što su pripadali članovima dinastije Obrenović ili su na neki drugi način vezani za njih: na prvom mestu tu je „Takovski krst“ za koji se veruje da su se na njemu zakleli Miloš i ustanici 1815. godine, zatim manastirski pečati koje je knez Miloš koristio u prvim godinama vladavine, gvozdeni krevet sa monogramom  „M. O.“, tepih, tepsija i lonac kneginje Ljubice, ogledalo i konzola, album sa fotografijama i srebrni poslužavnik kraljice Natalije, italokritska ikona Bogorodica sa Hristom (Eleusa) iz XVII veka, koja je u zbirku manastira Vraćevšnice dospela otkupom licitiranih dragocenosti kraljice Drage i kralja Aleksandra posle njihove pogibije, reprezentativan salon kralja Aleksandra Obrenovića, izrađen  u Parizu, u radionici Victor-a Aimone-a 1900. godine po njegovoj porudžbini, jastuci kraljice Drage, čitulja, ikona, gusle i sablja iz kuće Obrenovića…

Tekst: Ana Bolović

Fotgrafije: Saša Savović; dokumentacija Muzeja RTK

Aleksandar Lazovic

Prethodni članak

Manastir Savinac

Sledeći članak

NA DANAŠNjI DAN 1850. godine preminuo je Jovan Teodorović Obrenović.