Manastir Vraćevšnica sa crkvom posvećenom Svetom Đorđu nalazi se na južnim padinama Rudnika. Zadužbina je jednog od najuglednijih ljudi u Srbiji svoga doba, velikog čelnika Radiča. Na pilastru između istočnog i južnog zida priprate vraćevšničke crkve nalazi se natpis koji govori o vremenu podizanja i ukrašavanja hrama. To je u stvari prepis povelje despota Đurđa Brankovića kojom je on Radiču Postupoviću darivao određene posede, a koje je Radič zatim zaveštao svom novoosnovanom manastiru. Tako saznajemo da je 1431. bila godina završetka živopisanja crkve, na osnovu čega se zaključuje da je osnivanje manastira bilo tj. da je završeno pre te godine. Na južnom zidu, na ulasku u hram, nalazi se freska na kojoj Radič predaje crkvu Vraćevšnice Svetom Đorđu, a Sveti Đorđe je prinosi na dar Isusu Hristu.

Narodno predanje o postanku Vraćevšnice i o pobudama velikog čelnika Radiča Postupovića da istu podigne, govori da je on pošao 1389. godine u boj na Kosovo, ali da nije stigao na vreme, pa se vratio svom dvoru u Beluću, koja je, po predanju, zbog velikog broja meštana koji se sa Kosova nisu vratili, promenila ime u „Crnuća“, kako se i danas zove. Da bi pak greh prema narodu i otadžbini okajao, podigao je Vraćevšnicu, a tako joj je ime dao jer se vratio. Sa druge strane, postoji još jedno moguće objašnjenje. Ime sela Vraćevšnice spomenuto je u hrisovulji koju je Radič dao hramu Svetog Đorđa (1. septembra 1431. godine) iz koje se vidi da mu je darivao sela Gornju i Donju Vraćevšnicu, tako da je manastir ipak dobio ime po selu. Ova pretpostavka iznosi mogućnost da je selo dobilo ime reci, a ona po ulozi navraćanja rečne vode za navodnjavanje useva.

Kada su 1438. godine gradovi Borač i Ostrvica pali pod tursku vlast, manastir Vraćevšnica je prvi put porušen i spaljen. Smatra se da Radič tada više i nije bio među živima. Zna se da je 1456. godine despot Đurđe predao vraćevšničko vlastelinstvo gradačkom (čačanskom) mitropolitu Venediktu. Kada su Turci 1459. konačno zauzeli Despotovinu, tešku sudbinu doživela je i Vraćevšnica, iako o tome nemamo nikakvih pisanih podataka. Sto dvadeset godina kasnije manastir „u ruševinama nalazi i opravlja“ rudnički mitropolit Diomidije o čemu je ostavio zapis na rukopisnoj knjizi prologu, koju je sam napisao maja 1579. u obnovljenom manastiru.

Sledećih sto godina, iako Turci i dalje vladaju ovim prostorima, manastir izgleda živi relativno mirno. Godine 1618. tu je napisana knjiga minej, kada je bio iguman Matej sa sabratom Gerasimom, a iz 1665. datira zapis sa rukopisne knjige Život i podvizi svetog Save srpskog, koja se čuvala u manastiru Svetoj Trojici Pljevajskoj. Teško stradanje Vraćevšnica je doživela oko 1682. pred poraz turske vojske pod Bečom – ponovo je porušena i zapustela za narednih pedeset pet godina. Za vreme velike seobe Srba 1690. godine vraćevšnički monasi su napustili manastir, i posle te seobe vraćevšničke bogoslužbene knjige završile su čak u manastiru svete Trojice u Pljevljima.  Igrom sudbine možda, u vraćevšničkoj riznici se danas čuva Jevanđelje sa svojeručnim zapisom Arsenija Čarnojevića.

Pred kraj austrijske okupacije Srbije, Vraćevšnica je 1737. godine doživela svoju najveću obnovu. Tada je pod igumanom Mihailom, a po odobrenju valjevskog episkopa Dositeja Nikolajevića, pored arhitektonskih preuređenja, naslikan živopis na svim unutrašnjim zidovima crkve. Međutim, kada su Turci ponovo zauzeli beogradski pašaluk po ugovoru o miru iz 1739. i proterali Austrijance iz Srbije, Vraćevšnica je popaljena i opljačkana, freskoslikarstvo je namerno oštećeno, a njeni monasi su se sklonili u Frušku Goru. Ne zna se kada se bratstvo povratilo i obnovilo život u manastiru, ali se zna da je manastir polovinom XVIII veka živeo normalno, jer je zograf Stavro 1754. za vreme duhovnika Vasilija, slikao gornji deo ikonostasa tj. krst sa Raspećem, ikone Bogorodice i Svetog Jovana.

A.Bolović, B. Čeliković